Krediye kefil olan kişinin sorumlulukları nelerdir, kefillikten nasıl çıkılır? Blog

Günümüzde bankacılık ve finans sektöründe yakınlarımıza veya tanıdıklarımıza finansal destek sağlamak amacıyla sıkça başvurduğumuz yöntemlerden biri de kefalettir. Ancak iyi niyetle atılan bu adım, hukuki ve finansal açıdan büyük sorumlulukları beraberinde getirmektedir. Kredi çeken kişinin borcunu ödeyememesi durumunda tüm yükümlülüğün kefile kalması, kişisel bütçeleri sarsabilecek riskler barındırır. Bu nedenle bir krediye imza atmadan önce kefaletin doğasının, yasal sorumlulukların ve ileride karşılaşılabilecek risklerin çok iyi bilinmesi hayati önem taşır.

Kefil Türleri ve Yasal Sorumluluklar Nelerdir?

Türk Borçlar Kanunu'na göre kefalet türleri genel olarak adi kefalet ve müteselsil kefalet olmak üzere ikiye ayrılır. Bankacılık sektöründe ise kredi veren kuruluşlar neredeyse her zaman müteselsil kefaleti tercih ederler. Müteselsil kefil, borçlu borcunu ödemediğinde bankanın doğrudan borçluya gitme zorunluluğu olmaksızın doğrudan kefile başvurabileceği bir sistemdir.

Müteselsil kefil olan kişi, borcun asıl borçlu tarafından ödenmemesi durumunda, ana para, faiz ve masraflar dahil olmak üzere tüm borçtan asıl borçlu ile birlikte aynı derecede sorumlu olur. Banka, yasal takip sürecini başlatırken öncelikle asıl borçlunun mal varlığına haciz koyma zorunluluğu olmaksızın, doğrudan kefilin maaşına veya gayrimenkullerine haciz koydurabilir.

Kefilin sorumlulukları sadece borcun ödenmesiyle sınırlı kalmaz; aynı zamanda kefilin kredi notu da bu süreçten doğrudan etkilenir. Asıl borçlu kredisini ödemediğinde veya geciktirdiğinde, bu durum kefilin de Findeks kredi notuna doğrudan yansır. İlerleyen süreçte kefil kendi adına bir kredi çekmek istediğinde bu durum karşısına büyük bir engel olarak çıkabilir.

Kefaletin Geçerlilik Şartları Nelerdir?

Kanun koyucu, kefil olan kişileri korumak adına bazı şekil şartları getirmiştir. Bu şartlara uyulmaması durumunda kefalet sözleşmesi hukuken geçersiz sayılabilir. Örneğin, kefalet sözleşmesinin mutlaka yazılı olarak yapılması ve kefilin el yazısıyla sorumlu olacağı azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olup olmadığını belirtmesi zorunludur.

Evli kişilerin kefil olabilmesi konusunda da kanuni düzenlemeler mevcuttur. Eğer kefil olan kişi evliyse, kanunen bazı istisnalar hariç olmak üzere eşin açık rızasının (onayının) alınması şarttır. Eşin yazılı rızası olmadan yapılan kefalet sözleşmeleri hukuken geçerlilik kazanmaz, bu da aile ekonomisini korumayı amaçlayan önemli bir hukuki güvencedir.

Kefalet sözleşmesinde sorumlu olunacak azami miktar açıkça yazılmalıdır. Sınırsız kefalet kavramı Türk Borçlar Kanunu'na göre geçerli değildir; kefilin ne kadar borçtan sorumlu olacağı net bir rakamla sözleşmede ifade edilmelidir. Bu unsurların eksik olması durumunda kefalet hukuki mesnetten yoksun kalabilir.

Kefillikten Çıkmanın Yolları Nelerdir?

Kefil olan kişilerin en çok merak ettiği konuların başında "kefillikten nasıl çıkılır?" sorusu gelir. Ne yazık ki, kefillik tek taraflı bir irade beyanıyla kolayca sonlandırılamaz. Asıl borçlunun rızası ve bankanın onayı olmadan kefillikten ayrılmak oldukça zordur. Ancak bazı istisnai durumlarda ve belirli şartlar altında kefillikten çıkmak veya sorumluluğu sonlandırmak mümkündür.

Kefillikten çıkmanın en yaygın ve kesin yolu, asıl borçlunun krediyi tamamen kapatması veya bankanın onaylayacağı yeni bir kefil bulmaktır. Borçlu, krediye başka bir kefil gösterdiğinde ve banka bu yeni kefilin mali durumu ile gelirini uygun bulduğunda, eski kefil sözleşmeden çıkarılabilir. Alternatif olarak, borçlunun teminatını artırması da bankanın eski kefili serbest bırakmasını sağlayabilir.

Bir diğer çıkış yolu ise kefalet sözleşmesinde belirtilen süre veya miktar sınırının dolmasıdır. Eğer sözleşmede belirli bir süre öngörülmüşse ve bu süre sonunda kredi yapılandırılmamışsa sorumluluk sona erebilir. Ayrıca, borçlunun kredisinde banka tarafından kefilin haberi olmadan yapılan esaslı değişiklikler (örneğin kredi miktarının artırılması) kefili hukuken serbest bırakabilir.

Yasal Haklar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kefil olmaya karar vermeden önce ve kefalet süresince kişilerin bazı yasal hakları bulunmaktadır. Kefil, bankadan borçlunun ödeme durumu ve kredinin güncel durumu hakkında bilgi talep etme hakkına sahiptir. Banka, borçlunun temerrüde düşmesi durumunda (gecikmeye girmesi halinde) bunu makul bir süre içinde kefile bildirmekle yükümlüdür.

Eğer borçlu borcunu ödemez ve kefil bu borcu ödemek zorunda kalırsa, kefilin asıl borçluya rücu etme (ödediği parayı borçludan geri isteme) hakkı doğar. Kefil, bankaya ödediği toplam tutarı yasal faiziyle birlikte asıl borçludan mahkeme yoluyla talep edebilir. Ancak pratikte borcunu ödeyemeyen bir borçludan bu parayı tahsil etmek genellikle zorlu bir hukuki süreç gerektirir.

Finansal açıdan risk almamak adına, yakınlık ilişkileri ne kadar kuvvetli olursa olsun, kefalet imzalamadan önce derinlemesine düşünülmelidir. İmzalanan her sözleşmenin bağlayıcı olduğu unutulmamalı, gerekirse bir avukattan veya finansal danışmandan hukuki destek alınmalıdır.

Sonuç

Krediye kefil olmak, hukuki ve finansal açıdan kişinin kendi adına borçlanmasından farksız, hatta bazı durumlarda daha dezavantajlı bir sorumluluktur. Müteselsil kefalet sistemi nedeniyle doğabilecek borç yükü, bireylerin tüm finansal hayatını olumsuz etkileyebilir. Kefillikten çıkmak ise bankanın ve asıl borçlunun onayına bağlı olduğundan oldukça meşakkatlidir. Bu nedenle, kefalet teklifleriyle karşılaşıldığında sorumlulukların bilincinde hareket etmek ve olası riskleri göz önünde bulundurarak karar vermek en sağlıklı yaklaşım olacaktır.